Microsoft’un Windows Server 2008 ile beraber kullandığı virtualization teknolojisi olan Hyper-V ile sanal sunucu ve uygulama yönetimi hızlı ve efektif bir şekilde yürütülebiliyor. Windows Server 2008 içerisindeki bu yeni mimari ile donanımların ve kaynakların farklı sanal sunucular içerisinde paylaştırılması sağlanabiliyor. Hyper-V teknolojisi aşağıdaki Windows Server 2008 versiyonları içerisinde default olarak bulunmaktadır:
Görüldüğü gibi hyper-v teknolojisi yalnızca 64-bit işlemci mimarisi ile birlikte çalışabilmektedir. Bu nedenle işletim sistemi versiyonunun da x64 olması gerekir. Microsoft, versiyonlarını duyurduğunda farklı iş ve kullanıcı grupları için farklı seçenekler sundu. Hyper-v teknolojisinin içinde bulunduğu versiyonlar ile hyper-v içermeyen versiyonlar birbirinden ayrıldı. Buna göre Enterprise, Datacenter ve Standard versiyonlarının hem hyper-v destekli olan hem de hyper-v içermeyen sürümleri oluşturuldu.
Virtualization olarak adlandırılan sanallaştırma mimarisi ile uygulamaların, uzak masaüstünün ya da tamamen server’ın sanal olarak kullanılması sağlanabilmektedir. Donanım kaynaklarının sanal olarak paylaştırılması ve kullanılması esasına dayanan bu teknoloji ile bir fiziksel sunucu üzerinde birbirinden bağımsız birçok server kullanılabilir. Örneğin, 4 çekirdekli bir fiziksel işlemcinin 2 çekirdeği sanal olarak bir server için atanabilir. Farklı platformlarda çalışan çeşitli uygulamaların ve farklı işletim sistemlerinin tek bir fiziksel sunucu üzerinde biribirinden bağımsız çalışması başta donanım maliyetleri konusunda olmak üzere iş yönetimi, sunucu performansı gibi noktalarda önemli ölçüde verimlik sağlamaktadır.
Microsoft, Hyper-V’nin Windows Server 2008’in piyasaya çıkarılmasından sonra 6 ay içerisinde piyasaya sürüleceğini açıklamıştır. Şimdi şu anda beta aşamasında olan Hyper-V teknolojisine bir göz atalım.
Microsoft tarafından donanımsal olarak test edilip önerilen server ve işlemcilerin listesi aşağıda listelenmiştir:
Tablo 1.1: Microsoft tarafından tavsiye edilen server ve işlemci modelleri.
Virtualization kavramı 4 farklı kategori altında değerlendirilir. Bunlar:
Server Virtualization: Server virtualization ile birden fazla sanal server’ın tek bir fiziksel server üzerinden çalışabilmesi sağlanır. Böylece server farm oluşturulurken tek bir fiziksel donanım içerisinde farklı amaçlarla görevlendirilen birden çok server yapılandırılabilir.
Presentation Virtualization: Bu virtualization mantığı ile kullanıcıların uzak masaüstlerine ve uzak uygulamalara erişimi sağlanır. Böylece merkezi bir noktadan uzak bilgisayarlara bağlantı kurularak Terminal Service desteğiyle sanal olarak uygulamaların kullanılması sağlanır. Bu sayede farklı işletim sistemleri arasında bile güvenli bağlantılar oluşturulabilmektedir. İş yükünün azaltılmasında çok önemli bir yere sahip olan uzak uygulama kullanımı sayesinde performansı arttırmak da mümkün olabilmektedir.
Desktop Virtualization: Client’ların, farklı işletim sistemlerine ait uygulamaları çalıştırılabilmeleri için sanal makineler oluşuturulabilir (Virtual Machine). Bu sayede kullanıcıların esnek bir yapı içerisinde çoklu işletim sistemleri üzerinde çalışabilmeleri de sağlanmış olur.
Application Virtualization: İşletim sistemi ile kullanılan uygulamaların birbirinden bağımsız çalışabilmesini sağlar. Microsoft’un uygulama sanallaştırma yazılımı olan SoftGrid ile kullanıcılar kendi bilgisayarlarında lokal olarak çalışıyor gibi uzak uygulamaları çalıştırabilirler. Bu sayede kurulum zamanı harcanmaz ve kurulum sorunları ile karşılaşılmaz. Örnek olarak, Windows Xp kullanan bir kullanıcı server üzerinde yüklenmiş olan çeşitli Office versiyonlarından dilediğini kullanabilir. Bunun için kurulum yapmasına gerek kalmadan server üzerinden uygulamaları çalıştırarak zamandan kazanır.
Şekil 1.1: Microsoft SoftGrid Application Virtualization uygulaması.
Microsoft SoftGrid yazılımının deneme sürümü Microsoft web sitesinden ücretsiz olarak indirilebilir.
İlk bakışta Hyper-V Yenilikleri
Hyper-V teknolojisinin Windows Server 2008 üzerinde kullanılabilmesi için 64-bit destekli bir versiyon seçilmelidir. Windows Server 2008 Enterprise, Datacenter ya da Standard versiyonlar default olarak Hyper-V teknolojisini desteklerler.
Şekil 1.2: 64-bit Windows Server 2008 System Özellikleri
Hyper-V rol seçeneği default olarak Server Manager içerisinde görüntülenmez. Bunu sağlamak için C:\Windows\wsv yolunda bulunan hyper-V ön kurulum dosyalarının yüklenmesi gerekir. Bu dosyaların isimleri aşağıdaki gibidir:
Yükleme tamamlandıktan sonra Server Manager içerisinde Hyper-V rolü görüntülenecektir.
Hyper-V rolünü yüklemek için Add Role Service sihirbazı kullanılır. Hyper-V, 3 alt rol servisinden oluşur. Bunlar:
Yükleme tamamlandıktan sonra bilgisayar üzerinde sanal ağların kullanılmasını sağlayan Microsoft Virtual Network Switch Protocol otomatik olarak aktif hale gelir. Virtual isminde otomatik olarak oluşturulan network bağlantısı da bu protokol desteği ile çalışmaktadır.
Şekil 1.3: Sanal Ağ bağlantısı özellikleri
Hyper-V konfigürasyonunu ve sanal bilgisayar imajlarının yönetimini sağlamak için Administrative Tools içerisinde bulunan Hyper-V Manager konsol uygulaması kullanılır.
Şekil 1.4: Hyper-V Manager Konsolu
Konsol içerisinde çalışan Hyper-V uygulaması ile sana bilgisayarlar oluşturularak bu sanal bilgisayarlar için sanal kaynak paylaşımı yapılır. İşlemci, bellek, sabit disk birimlerinin birbirinden bağımsız sanal bilgisayarlar için paylaştırılması ile farklı platformlar bir arada tek bir fiziksel donanım üzerinde kullanılabilir.
Şekil 1.5: Hyper-V konsolu üzerinde yapılabilecek görevler.
Yeni bir sanal bilgisayar oluşturulmak istendiğinde karşımıza çıkan sihirbaz ile sanal bilgisayara sağlanacak kaynaklara ve değerlerine yer verilir.
Şekil 1.6: Yeni bir sanal bilgisayar oluşturulması.
Sihirbaz ile konfigüre edilebilecek ayarlar şunlardır:
Bu ayarlar, sanal bilgisayar yapılandırması sona erdikten sonra Hyper-V Manager konsolu içerisinden daha detaylı konfigüre edilebilir.
Şekil 1.7: Sanal bilgisayarın başlatılması.
Sanal bilgisayarın kaynakları belirlendikten sonra normal olarak işletim sistemi kurulumu yapılabilir.
Şekil 1.8: Sanal bilgisayar konsolunun kurulum sonrası görünümü.
Sanal bilgisayarın görünümü üçüncü parti sanal bilgisayar yazılımlarından pek farklı görünmese de sistem kaynaklarının kullanımında ve çalışan sanal bilgisayar üzerinde yapılacak olan işlemlerde bazı gelişimler gözlenmektedir.
Şekil 1.10: Sanal bilgisayar uygulamasının özellikleri.
Oluşturulan sanal bilgisayarlar üzerinde ağ aygıt sürücüleri gibi spesifik sürücülerin ve servislerin çalışabilmesi için Integration Services’in kurulması gerekir. Bunun için Action menüsü içerisinden Insert Integration Services Setup Disk ile gerekli kurulum yapılır.
Şekil 1.11: BIOS konfigürasyonu.
Hyper-V içerisinde oluşturulmuş olan sanal bilgisayarların özelliklerine göz atıldığında çeşitli ayarların bulunduğunu görebilirsiniz. Bu ayarlar bütünü, donanımsal kaynakların ne şekilde paylaştırılacağına karar vermek için önemlidir. Bu noktada şirketin kapasitesi ve server üzerindeki spesifik servislerin durumuna göre ciddi bir planlama gerekecektir. Bu planlama ile hangi sanal server için ne ölçüde kaynak ayrılacağı belirlenmelidir.
Şekil 1.12: CPU konfigürasyonu
İşlemci yönetimi yapılırken sanal bilgisayarlar için ayrılacak mantıksal işlemcilerin sayısı ve sistem kaynaklarının oranı belirlenebilir. Hyper-V ile 16 adet core ya da 4 adet quad-core işlemci desteği sunulmaktadır.
Şekil 1.13: Disk sürücülerinin yapılandırılması.
Disk sürücülerinin oluşturulması ve IDE Controller’lar üzerine bağlanması sağlanabilir. Disk yönetimi de bu noktada yapılabilir. Yeni bir sanal disk oluşturulması ya da fiziksel disklerin kullanılması sağlanabilir.
Şekil 1.14: Sanal disk araçlarının kullanılması.
Inspect Hard disk seçeneğiyle sanal diskin durumu ve özelliklerinin görüntülenmesi sağlanabilir. Edit disk seçeneği ile disk sıkıştırma, disk dönüştürme ve disk kapasitesi arttırma gibi disk yönetim işlemleri yapılabilir.
Şekil 1.15: SCSI Controller konfigürasyonu.
SCSI arabirimi kullanılarak 255 adet lokasyon oluşturulabilir. Böylece SCSI özelliğine sahip disk ve sürücülerin kullanılması sağlanır. Sanal olarak SCSI Controller oluşturulduktan sonra üzerinde çalışacak olan aygıtlara karar verilir.
Şekil 1.16: Network Adapter ve VLAN konfigürasyonu.
Ağ konfigürasyonlarında sanal ağların belirlenmesi, VLAN yönetimi ve MAC Adresi gibi ayarlar yapılabilir.
Şekil 1.17: Integration Services servislerinin yönetimi.
Integration Service ile sanal bilgisayarlar içerisinde kullanılacak olan servislerin yüklemesi yapılır.
Hyper-V özelliği Standart, Enterprise ve Datacenter sürümleri içerisinde default olarak yer alır. Bu Windows sürümlerinin Microsoft tarafından belirlenenen lisans ücretleri aşağıdaki gibidir.
Windows Server 2008 Standard (with Hyper-V) versiyonun fiyatı $999 olarak belirlenmiştir (5 client access licenses (CAL) ile birlikte).
Enterprise edition (with Hyper-V) versiyonunun fiyatı $3,999 olarak belirlenmiştir (25 CALs ile birlikte).
Datacenter edition (with Hyper-V) versiyonunun fiyatı işlemci başına $2,999 olarak belirlenmiştir.
Hyper-V özelliğinin bulunmadığı özel versiyonların (Windows Server 2008 Standart Edition without Hyper-V, Windows Server 2008 Enterprise Edition without Hyper-V, Windows Server 2008 Datacenter Edition without Hyper-V) lisans ücretleri ise hyper-v destekli versiyonlara göre $28 dolar daha ucuz olarak belirlenmiştir.
Bir başka Windows Server 2008 makalesinde buluşmak dileğiyle,
Teşekkür Ederim.
Baki Onur OKUTUCU
Microsoft Certified Trainer
Bilgeadam BTA
Disclaimer The opinions expressed herein are my own personal opinions and do not represent my employer's view in any way.